برای درک و رسیدن به پرسش این پاسخ, در ابتدا باید باید با مقاومت آشنا شویم.
مقاومت چیست
مقاومت یا Resistor نام یک قطعه الکتریکی دوپایه و مصرف کننده انرژی میباشد.
در مدارهای الکتریکی این قطعه را بسته به مقدار مقاومت مورد نیاز به مدار اعمال میکنند. کاربرد اصلی مقاومت در مدارهای الکتریکی الف) کم کردن جریان, ب) تنظیم سطح سیگنالها, د) تقسیم ولتاژ و موارد دیگر میباشد. هر زمان که جریان الکتریکی از یک قطعه مقاومت عبور میکند, اختلاف ولتاژی بر اساس قانون اهم بین دو پایه مقاومت ایجاد میشود.
انواع مقاومت
حال که آشنایی ابتدایی از مقاومتها داریم, به سراغ انواع مقاومت میرویم:
الف) مقاومت متغیر
ب) مقاومت ثابت
باید گفت در دسته مقاومت های ساده خوب است بدانید که مقاومت هایی وجود دارند که می توانند به شکل محدود میزان مقاومت آنها تغییر کند. ولی چون این تغییر محدود است در دسته مقاومت های ساده دسته بندی می شوند.
انواع مقاومتهای ثابت
الف) مقاومت فیبر کربنی: رایج ترین مقاومت مورد استفاده در مدار های الکترونیکی می باشد. این مقاومت ها دارای نوارهای رنگی روی خود می باشند که با خواندن آنها می توان میزان مقاومت را فهمید. معمولا توان این مقاومت ها ۱/۸ وات ، ۱/۴ وات و ۱/۲ وات و تلورانس 5% می باشد و حداکثر مقدار 100مگا اهم را فراهم می کنند.
ب) مقاومت فیلم فلزی: این نوع مقاومت ثابت, باهت بسیار زیادی به فیبر کربنی دارد اما دقت بالاتری دارد.
د) مقاومت سیمی: این نوع از مقاومت خود دارای دو نوع میباشند, مقاومت سیمی قدرتی که دارای توان بالا بین 2 تا 300 وات هستند و مقاومت سیمی دقتی که دارای توان پایینتر از 2 میباشند و جریان کمی را عبور میدهند.
ج) مقاومت لایه ایی: این نوع از مقاومت ترکیبی از انواع مقاومت کربنی و سیمی میباشند که باعث کاهش هزینه و افزایش دقت میشود.
پ) مقاومت شبکه ایی: مقاومت های شبکه ایی برای این طراحی شده اند که مدار های الکتریکی را کوچک تر شوند. این مقاومت دارای پایه های متفاوت است که مطابق با طراحی مدار شما مورد استفاده قرار می گیرد.
انواع مقاومتهای متغیر
الف) پتانسیومتر
ب) رئوستا
پتانسیومتر برای تنظیم ولتاژ ولی رئوستا برای کنترل جریان استفاده می شود. رئوستا همان پتانسیومتر است که یک سمت آن آزاد می باشد.
مقاومتهای وابسته
این نوع مقاومت جزء انواع مقاومت متغیر است. ولی دو سر دارند و شکل آنها مشابه مقاومت های ثابت است اما تحت اثر محیط مقدار عددی آنها تغییر می کند. یعنی گرما، سرما، رطوبت و… در میزان عددی مقاومت تاثیر دارد.
مقاومت های وابسته به حرارت یا ترمیستور: این نوع مقاومت ها وابسته به دما هستند و مطابق با دما مقدار عددی مقاومت کم و زیاد می شود که دو نوع PTC و NTC دارند.
PTC: هرچه دمای این قطعه مقاومت گرمتر شود, مقدار عددی آن نیز بیشتر میشود.
NTC: این قطعه مقاومت دقیقا از لحاظ کارکرد برعکس مقاومت PTC است.
مقاومت های وابسته به نور LDR: بهرچه بیشتر نور به این مقاومت ها بتابد این مقدار این مقاومت ها بیشتر می شود.
مقاومت های وابسته به ولتاژ VDR: هرچه ولتاژ بیشتر شود مقدار عددی آنها افزایش می یابد.
تشخیص و خواندن مقدار مقاومت از روی نوار رنگ آن
مقاومتهای توان کم دارای ابعاد کوچک هستند، به همین دلیل مقدار مقاومت و تلورانس را بوسیله نوارهای رنگی مشخص میکنند . مقاومت ها ممکن است دارای 4 نوار رنگی ، 5 نوار رنگی و یا شش نوار رنگی باشند,هر کدام از این رنگ ها معرف یک عدد هستند، حال بستگی به این دارد که این رنگ برای کدام نوار باشد می توان مقدار مقاومت را تشخیص داد.
عدد رنگها را در جدول زیر میتوان یافت:
خواندن مقاومتها با چهار نوار: ابتدا رنگها را از سمت چپ به راست نگاه میکنیم. عدد مربوط به اولین رنگ از سمت چپ را روی کاغذ نوشته و نوار بعدی (دوم) را نیز بررسی میکنیم و عدد مربوط به آن نوار را نیز روبروی عدد قبلی مینویسیم (نکته: این و عدد از هم جدا نیستند و تشکیل یک عدد دو رقمی میدهند). هنگامی که به رنگ سوم رسیدیم دو عدد قبلی را در 10 به توان عدد رنگ سوم ضرب می کنیم. چون همیشه مقدار مقاوت ها یک مقدار دقیق نمی باشد رنگ چهارم را برای مشخص کردن درصد خطا در مقاومت های 4 نواری نشان می دهند. که این خطا به صورت درصد با مقدار مقاومت جمع یا تفریق می شود. اگر یک طرف مقاومت به رنگ طلایی بود ، نشان دهنده مقاومتی با خطا یا تلورانس 5 % است و اگر نقرهای بود نمایانگر مقاومتی با خطای 10% است.اما اگر مقاومتی فاقد نوار چهارم بود، بی رنگ محسوب شده و تلورانس آن را 20 %در نظر میگیریم.
خواندن مقاومتها با پنج نوار: عدد رنگ اول را بر روی کاغذ نوشته سپس عدد رنگ دوم را در کنار آن سمت راست قرار می دهیم. تفاوت با مقاومت 4 نواری در رنگ سوم است. همانند رنگ دوم عدد رنگ سوم را نیز در کنار آن ها قرار می دهیم. هنگامی که به رنگ چهارم رسیدیم سه عدد قبلی را در 10 به توان عدد رنگ چهارم ضرب می کنیم. توجه کنید رنگ اول ، رنگ دوم و رنگ سوم از هم جدا نبوده و یک عدد 3 رقمی را تشکیل می دهند. چون همیشه مقدار مقاوت ها یک مقدار دقیق نمی باشد رنگ پنجم را برای مشخص کردن درصد خطا در مقاومت های 5 نواری نشان می دهند. که این خطا به صورت درصد با مقدار مقاومت جمع یا تفریق می شود.
خواندن مقاومتها با شش نوار: عدد رنگ اول را بر روی کاغذ نوشته سپس عدد رنگ دوم را در کنار آن سمت راست قرار می دهیم. همانند مقاومت 5 نواری عدد رنگ سوم را نیز در کنار آن قرار می دهیم. هنگامی که به رنگ چهارم رسیدیم سه عدد قبلی را در 10 به توان عدد رنگ چهارم ضرب می کنیم. توجه کنید رنگ اول ، رنگ دوم و رنگ سوم از هم جدا نبوده و یک عدد 3 رقمی را تشکیل می دهند.چون همیشه مقدار مقاوت ها یک مقدار دقیق نمی باشد رنگ پنجم را برای مشخص کردن درصد خطا در مقاومت های 6 نواری نشان می دهند. که این خطا به صورت درصد با مقدار مقاومت جمع یا تفریق می شود. تفاوت در مقاومت های 6 نواری در رنگ ششم مشخص می شود. رنگ ششم در این مقاومت ها ضریب حرارتی می باشد. که عدد آن بر حسب PPM یا درجه سانتیگراد بیان می شود.